Sêşem, Nîsan 13, 2021
Serûpel Blog

Dêrsim de zimistan peyser agêra

Qezaya Pilemurîye ya Dêrsimî de menga nîsane de vewre varaye, zimistan peyser agêra.

Qezaya Pilemurîye ya Dêrsimî de qaşo wisar dîyabi la menga nîsane de reyna vewre varaye. Varayîşî vizêr serê sibayî dest pêkerd û wextêkê kilmî de Pilemurîye pê sipîya vewre xemilîyaye. Qeza de ge ge varan zî vara. Hemwelatîyî pê vewra nîsane mat mendî. DÊRSIM 

Hêrişê cînsî yê vera domane ra 4 kesî tepişîyayî

Qezaya Bazarcixî ya Gumgumî de eşkera bi ke tay camêrdanê vera domanêka 12 serre hêrişo cînsî kerd. Çarçewa tehqîqatê serebûtî de 4 kesî tepişîyayî

Qezaya Bazarcixî ya Gumgumî de eşkera bi ke tay camêrdanê vera domanêka 12 serre hêrişo cînsî kerd. Çarçewa tehqîqatê serebûtî de 4 kesî tepişîyayî.

Dima ke domane xala xo rê vat ke tay kesan kundox dayo, ci rê gef wend, serrêke vera ci hêrişo cînsî kerd xale xebere daye polîsan. Asayîşî îfadeyê domane ser o 4 kesî destbend kerdî tepiştî.

Walîtîya Gumgumî derheqê babete de eşkerayîye daye û da zanayene ke ê gêrenê faîlê bînî û tehqîqatê serebûtî dewam keno. GUMGUM 

Jinên ducanî û bidergûş kaxezan berhev dikin

Di ser şer û pevçûn, qeyran û kareseta mirovî yên navxweyî yên Sûriyeyê re deh sal debas bûn. Şerê ku hê jî berdewam e û aramiyeke siyasî û civakî li vî welatî peyda nebûye, herî zêde bandorê li jin û zarokan dike.

Jinên ji neçarî welatê xwe terikandine û koçî welatên din kirine, di şert û mercên pir dijwar de hewl didin debara xwe bikin, bijîn. Tirkiye yek ji wan welatan e ku bi sedhezaran welatiyên sûriyeyî lê dijîn ku gelekên wan jin û zarok in. Li gorî daneyên fermî yên sala 2021’ê yên Îdareya Koçberiyê, tenê li Rihayê 422 hezar û 986 sûriyeyî hene, lê belê tê gotin hejmara wan a rastîn ji vê hejmara fermî pir zêde ye.

Ji ber nêzîkbûna wî ya Sûriye û rojavayê Kurdistanê, yek ji bajarên herî zêde sûriyeyî hatinê Rihaya bakurê Kurdistanê ye. Gelek jinên li vê derê dijîn, debara xwe bi berhevkirina kaxezan dikin. Ev jin, bi ereboka ku jê re dibêjin kaşkaşok, kaxezan berhev dikin. Jinên bidergûş (xwedî zarok) û ducanî di sir û deqema zivistanê de, di kelekela germa havînê de sekin bi wan nakeve, ji neçarî vî karî dikin. 

Nûçegihanê Ajansa Mezopotamyayê Emrûllah Acar li navçeya Halîliyeyê leqayî van jinan hat û bi kurtasî jiyana wan a bi êş û elem ragihand.

Ev jinên bi zarokên xwe re, rojê herî zêde 250 kîlo kaxez berhev dikin, tenê 15-20 TL pere bi destê wan dikeve.

Nikarin mama bikirin

Hatûn Malîk (40) dayika 7 zarokan e. Zarokê wê yê herî biçûk Îslamê 2 salî ye. 6 sal berê ji Helebê berê xwe dane Rihayê. Malîk anî ziman ku pere tune ye mamaya zarokan bikirim û got: “Kirêya xênî 600 TL ye. Tevî fatûreyan dibe 900 TL e. Em 9 kes dixebitin, lê rojê bi zorê 200 TL bi destê me dikeve.”

Hatîce Hacî (55) ku li bajarê Helebê di teqînekê de ji nigê xwe birîndar bûye, 2 sal berê hatiye Rihayê. Piştî seqet dibe, hevjînê wê jî dev ji wê berdide. Niha tevî 6 zarokên xwe kaxezan berhev dike. Hacî bi vî halê xwe, rojê herî zêde 100 kîlo kaxez berhev dike û ev jî rojê dike 15 TL.

Li malekê 16 kes

Vetha Yûsûfa 19 salî, 2 zarokên wê hene û ducanî ye. Hem ereboka kaxezan dikişîne hem zarokê xwe yê di selikê de û hem jî pitika di zikê xwe de. Yûsûf rojê 25 TL bi dest dixe. Yûsûf anî ziman ku 16 kes li malekê dimînin û kesên li malê hemû kaxezan berhev dikin.

Emel Hamûd a 17 salî ku di zarokatiya xwe de hatiye zewicandin, Raaf Mûhammed 20 salî û ducanî ye. Ew Lemye Hamîta 20 salî û ducanî jî kaxezan berhev dikin.

Ducanî û bigergûş

Emel Hemûd diyar kir ku hevjînê wê nexweş e û nikare bixebite. Dayika 2 zarokan Hemûda 17 salî û niha ducanî ye, anî ziman ku berhevkirina kaxez û qartonan karekî zehmet e û wiha got: “Her du zarokên min jî biçûk in. Ez wan dixim selikê û bi xwe re digerînim. Heqê kirêya me 300 TL ye. Lê em rojê 20-25 TL qezenc dikin. Em 5 sal berê ji Helebê hatine. Li Sûriyeyê jiyan zor bû, lê li vir jî ne rihet e.”

Dixwazin vegerin welatê xwe

Raaf Muhammed û Lemye Hamît her du jî 20 salî ne. Ê her duyan jî 2 zarokên wan hene û ducanî ne. Çendî ku şewba Covîd-19’ê heye jî bi vî halî ji neçarî kuçe bi kuçe digerin û kaxezan berhev dikin. Hamît ku pitika di zikê wê de 8 mehî ye, diyar kir ku heger şerê li Sûriyeyê biqede dê vegerin welatê xwe.

RIHA

Kanada êdî amûrên ÎHA’yê nafiroşe Tirkiyeyê

Kanadayê, destûra hinartina teknolojiyê ya ji bo hilberîna balafirên bêmirov ji bo Tirkiyeyê betal kir.

Piştî belavbûna nûçeya ku balafirên bêmirov ên ji hêla Tirkiyeyê ve hatine hilberandin di şerê Qerebaxê de ji aliyê arteşa Azerbaycanê ve li dijî Ermenistanê hatibûn bikaranîn, ji bo ku vê rewşê lêkolîn bike Kanadayê di cotmeha 2020’an de navber dabû hinartina teknolojiyê ya ji bo Tirkiyeyê. 

Wezîrê Karên Derve yê Kanadayê Marc Ganeau daxuyand ku balafira bêmirov (ÎHA) û Balafira Biçek a Bêmirov (SÎHA) ên li Tirkiye di hilberîne bikaranîna wan a di şerê Qerebaxê de hatiye tespîtkirin û li ser vê yekê destûra hinartina teknolojiyê ya ji bo Tirkiyeyê hatiye betalkirin.

Der barê mijarê de Garneau ev tişt got: “Hate tespîtkirin ku Enqere li gorî şert û mercên peymana me ya di warê bikaranîna wan çekan de tevnegeriyaye. Teknolojiya li Qerebaxê hatiye bikaranîn li dijî polîtîkaya Kanadayê ye, hem jî li dijî garantiyên li ser armanca bikaranîna teknolojiya çekan a Tirkiyeyê ye.” Garneau anî ziman ku wan ev yek ji Wezîrê Karên Derve yê Tirkiyê Mevlut Çavuşoglu re jî ragihandine.

Hêjayî gotinê ye ku beriya niha jî gelek welatan daxuyaniyên bi vî rengî der barê firotina çekan de bo Tirkiyeyê de dabûn lê bi giştî her car di pratîkê de derdikeve holê ku wê mijarê wekî kaxizeke zextê ji bo bazarên nû bikar tînin. Gelo ev jî rê li bazareke nû ya berjewendiyê wî welatî diparêze veke û bibe sedema bazirganiyeke din û peymanên nû?

Zarokên me ji dest diçin!

    Em bi destê xwe zarokên xwe radestî dewletê dikin.


    Û vedigerin dibêjin çima zimanê me bi kar naynîn. Xwezî tenê mijar ziman bûya. Ziman bi hêsanî tê fêrkirin û kêmasiyên wê bi demajoyê re vedigerin. Lê rewşa heyî wê xerabtir e. Dema ku em bi kêfxweşî zarokên xwe dişinîn dibistanê wî radestî dewletê dikin. Ziman, kultur, tore, urf û edet, qewlê rabûn û rûniştinê, şêwaza jiyanê, hêvî û armancên pêşerojê her tişt li gorî kêf û daxwaziya dewletê tê sazkirin. Heke zarok wek bi bedena xwe, termê xwe zarokê me jî, ji hêla dêrûnî, bi dil û can xwe aîdî dewletê dibîne.


    Lê belê em wekî malbat, cîran, qewm û lêzim, êl û eşîr, hemşehrî, gundî û bajarî cîvatek in. Çanda me, danûstandinên me, bazirganî û aboriya me, kar û xebata me bi hev re ye. Gava êşek, birînek, mirinek çêbibe, yekser em diçin hawariya hev, destekariya hev dikin, dilê şikestî germ dikin.


    Carinan şer û doz, nerindî û nebaşî, êş û xerabî pêk tên, dîsa em destekariyê didin hev vê neçêyiyê ji xwe dûr dixin. Urf û edetên me, tecrûbeyên bi hezaran salan givîrîne, him jî bi devkî ji qanûn û makezagonên dewletan mihkemtir û zexmtir in.
    Mixabin niha hemû taybetiyên me bêkêr û betal in. Çerxa zimanê me, çanda me, civaka me şikestiye. Hişê me yê xwedan zêna berfireh ku dikaribû her tiştî kom bike û bi devkî pêşkêş bike, niha wek kêra ko bêkêr maye. Ne analîz, ne pêşbînî, ne hesab û ne jî milê civakê maye.


    Rêya fikrê, pêşbîniyê ewqasî hatiye tengkirin ku bê pirs û bersiv her kes li wê bendê ye ku zarok heke biçin dibistanê û bi ser bikevin, malbatê jî bigihêje armanca xwe. Her tişt li gorî vê hatiye sazkirin.


    Berî her tiştî, divê em ji bîr nekin, zarokekî dûrî civaka xwe mezin bibe ji hêla derûnî ve qels mezin dibe. Daxwaz û azweriyên wî yên jiyanî dimirin, da ku ji dûrmayîna civakîbûnê zarokan bê armanc dike û bêhêz dihêle. Perwerdeya dibistanî navgîneke teknîkî ye. Lê civaka ku dirûv dide kesaniya zarok bingeh e. Ev ji malbatê dest pê dike, cîran, hevalbendên lîstikê, lêziman û hevalên karûxebatê berdewam dike. Zemanê berê zarok ji hêla perwerde, karûxebatê bi malbatê ve girêdayî bûn. Di jiyana gundan de mamoste dê û bav bû. Zarok biçûyana xwendina medreseyê jî vedigeriyan malê û bi malbatî birayara pêşeroja xwe didan.


    Lê di pergala îroyîn de her kes zarokên xwe radestî dibistanê, qursan û kargehên nenas kirine. Li gor encama xwendina zarok, an jî hînbûna pîşe pê re kar tê peydakirin. Ev hemû li derveyî îradeya malbatê diqewimin. Heya bigire malbat jî dibe destekarê vê çerxê.


    Destdayîna hev a malbatî, yek kirina yan jî ahengdanîna planên malbatê û zarokan, çarenûsa hevalbendî û piştevaniyê têk çûye. Malbat wek komek, tîmek bû. Niha, gava zarokên xwe radestî dewletê dikin, biryara diyarkirina ziman, kultur, sinc, bawermendî, zanist, ango her tiştê der barê amadekarî û perwerdeya zarokan pêşkêşî dewletê dikin.


    Dewlet hêzeke siyasî ye. Rêxistin û sazûmaniya wê heskî bi riya dînî, heskî bi riya sekûleriyê be li gor hin bawermendiyan hatiye avakirin. Dewlet jî wek organîzmayeke zindî civaka xwe, xebatkarên xwe amade dike. Zarokên berdest jî li gor armancên xwe dîzayn dike. Ku di bin banê dewletê de kargehên civakî, taybetî, saziyên kulturî, dadwerî, komel û partiyên girêdayî hin beşên civakê û hwd hemû li gor çarçoveya dewletê dirûv digirin û dimeşin.


    Zarokekî di nav destê dewletê de mezin be, êdî ji malbata xwe îltîmas nake. Malbatê paşdemayî, nezan, bêkêr dibîne. Piştî gihîştin û kemilandinê jî ji malbatê venagere. Li pey wê ye ku zûtirîn ji malbatê veqete û biçe.


    Planên kar û pêşerojê jî girêdayî pîşe, destkeftiyên bi riya xwendinê ne. Zarokek heke biçe zanîngehê yan jî saziyeke huner û pîşe hîn bibe li gor wê li kar digere, yan jî karekî saz dike. Li vir rola malbatê êdî gelekî kêm e. Malbat jî dîsa li gorî vê tevdigere. Piştî destpêka pîşeyê, mezinbûn û ciwanbûn û kardîtin dibe armanc. Di ber re zewac, bicihbûna xaniyekî ya bûk û zava re û pê kêfxweşbûn tê. Ev plansaziya takekesî ye. Ew keç û xortên bizewicin û bixebitin her planên wan tenê li gorî wan her duyan e.


    Lêbelê divê sazûmanî, hevgirtin, piştevaniya malbatî an go civakî hebe. Civata malbatê heke dest bide hev dikare zêdetir pere jî qezenc bike, sermayeya xwe xurt bike. Lê ya girîngtir dikarin ziman, çand, siyaset, civakîbûn gelê xwe, destekariya berfireh jî xurt bikin. Ev jî zindîbûnê, hezkirinê, hestên komelî bi pêş dixe, ji hêla derûnî, aborî, toreyî û takekesî ve serkeftinê tîne.


    Di rewşa îroyîn de, belê, malbat zarokên xwe dişînin xwendinê û hewil didin ji hêla aborî ve alavên wan peyda bikin û şert û mercên baş amade bikin. Lê divê ji bîr nekin: dê û bav an jî mezinên li mal heyî, her yek ji wan rêber, mamoste ne. Rast e barê wan giran e, lê hewce ye ku zarokên xwe ji bo hevgirtinê, destekdayîna hev, plansaziya tevahî hîn bikin. Kultur, çand, ziman, hunera xwe bidin hînkirin. Li ba wan nîn be jî sazî û dezgehên xizmeta vê armancê bikin bibînin, saz bikin û destekariya zarokan bikin.


    Bi vê sayê dikarin zarokan ji dewletê biparêzin. Tiştên ku li wir hîn bibin, divê malbat jî bizanibe, lewma li zarokan bipirsin, wan zanînên çê tev li zanîn û tecrûbeyên malbatê bikin, yên xerab jî bi şêwazeke yekta ji zarok dûr bixin. Lazim e zanîn û kultura malbatê jî bi pêş bixin. Zarokên di malbatekê de bibin endezyar, aborînas, mamoste … yek bi yek ji malbatê veqetin biçin tu carê têkiliyek wan û malbatî namîne. Her yek jî ji hêla xwe ve qels û bêkêr dimîne. Lê heke li ba hev bin, piştgiriyê bidin hev. Her yek tiştekî hînî hev bike, çand, kultur û qezenca aborî wê xurt bibe. Wê bi nas û dostên xwe re jî bibin mînak. Bi vî awayî jî layiqî pesindayînê bin. Her wiha yekitiya malbatî, civakî û zengînbûn jî bi hev re tê. Di navbera mezinan, nifşên berê û yên nû jî ji veqetan çênebe.


    Ji bîr nekin zengîn zarokên xwe sermayeya xwe bi hev re kom dikin. Zarokên xwe dişînin welatên cuda zanîngehên pêşketî didin xwendin. Lê di dûmahîkê de tînin li ser karê xwe an jî karekî nû bi destê wan vedikin û ew bixwe jî diçin balê (gel wan).


    Lê feqîr an jî malbatên bêplan jî zarokên xwe yên têr û tije, yeko yeko dişînin xizmetkariya wan.

    Di nava 50 salan de dê gelek xurek tune bibin

      Di rojeva cîhanê de her tim bi giştî rojeva polîtikayê derbasdar e û ji bilî polîtîkaya ku serdest bikar tînin tu rojev zêde balê nakşînin. Lê helbet rojeva herî girîng wisa xuya dike ku germahiya kurewî ye. Bi polîtikayên dewlet û hikûmetan di encama şerên kîmyewî de xweza tê talankirin û bi vê yekê ve girêdayî germahiya kurewî jî zêdetir dibe.

      Germahiya kurewî her çiqas ku di rojeva gelek dewletan de tune be jî pêşeroja mirovahiyê di asteke xetere de ye û hewce ye bibe rojeva sereke. Gerstêrk di nav guherîneke kurewî de ye û her diçe avhewa û cureyên florayê diguhere. Li gel vê yekê jî germahiya kurewî hatiye asteke ku di nava 50 salan de dê kokê gelek cureyên nebatan, xwarin û hwd. tune bibin.

      Li gor lêkolîneran di nava 50 salan de dê êdî gelek xurek tune bibin û bi vê yekê ve girêdayî koçberî, xela û birçibûn xetereya herî mezin a cîhanê be.

      Têkildarî mijarê roportora berê ya Neteweyên Yekbûyî ya Mafên Xurekan a Taybet Prof.Hîlal Elver axivî. Elver diyar kir ku bi boneya parastina xwezayê divê mirov ne tenê roja îro li gor 50 salên pêşiya xwe bifikire û li gor tev bi gere û wiha got: “Berovajî vê yekê di nava 50 salî de dê ji nifşên nû re gelek cureyên xwarin û nebat nemînin. Ji ber ku germahiya avhewayê dê herî zêde bandorê li sektora cotkarî û xurekan bike.”

      Hîlal Elver ragihand ku germahiya kurewî herî zêde bandorê dê li xurekan bike û ev tişt anî ziman: “Ji ber ku hin cureyên xurekan pir hesas û naîf in dê di nava 50 salan de ji çay, qehwe, kakao, birinc, avokado, mûz, tirî heta garisan dê tune bibin.”

      ‘Divê Amerîka Rêveberiya Xweser nas bike’

        Komîsera Desteya Azadiya Olan a Navneteweyî ya Amerîkayê Nadine Maenza ya çend roj berê hatibû Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê, bi rayedarên Rêveberiya Xweser, Hêzên Sûriyeya Demokratîk (HSD), saziyên civaka sivîl û partiyên siyasî yên li herêmê rêzehevdîtinan dike.

        Nadine Maenza bang li hikûmeta Amerîkayê kir ku Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê nas bike û diyar kir ku ev gaveke baş e ji bo çareseriya li Sûriyeyê.

        Maenza ya hevdîtinên xwe yên li herêmê didomîne, têkildarî encamên rapora Desteya Azadiya Olan a Navneteweyî ya Amerîkayê ya der barê Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê de ku piştî hevdîtinên xwe yên yekemîn radestî hikûmeta Amerîkayê kiribû û pêşeroja têkiliyên her du aliyan pirsên Ajansaya Nûçeyan a Hawarê (ANHA) bersivandin.

        Pêşniyarên desteyê

        Komîser Nadine Maenza destnîşan kir ku dema wê di mijdara 2019’an de serdana Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê kiriye, li azadiya olî, wekheviya di navbera her du zayendan de û projeya Rêveberiya Xweser matmayî maye û wiha domand: “Me di rapora xwe ya nîsana par de hin pêşniyar pêşkêş kirin û di nav pêşniyaran de banga Amerîkayê ya ji bo vekişîna dewleta tirk ji herêmên Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê yên dagirkirî hebû. Li ser vê yekê me pêşniyar pêşkêşî DYA’yê kir ku bi awayê siyasî bi Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyê wekî hikûmeteke rewa û herêmî têkilî deyne û rêxistinbûna Rêveberiya Xweser li Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê berfireh bike.”

        Desteka li Whashingtonê

        Maenza diyar kir ku her wiha wan pêşniyar kiriye ku Rêveberiya Xweser li gorî biryara Neteweyên Yekbûyî (YE) ya 2254’an tev li hemû nîqaş û çareseriyên siyasî yên li Cenevreyê bike û wih got: “Destekdayîneke zêde heye û me li Washingtonê bersiveke baş wergirt. Gelek kes jî tev li van pêşniyaran bûn. Gelek endamên Kongreya Amerîkayê dît ku ev rêbaz ji bo bipêşxistina Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê ye. Gelê herêmê hêja ye ku bi awayê siyasî bê naskirin, hêja ye ku hikûmeteke wan hebe û ji aliyê navneteweyî bi awayê siyasî bê nasikirin.”

        Maenza anî ziman ku pêşniyarên wan pêşkêş kirine encamên dan û standinên bi welatiyên li herêmê re ne û welatyan diyar kiriye ku ev pêşniyar ji bo Bakur û Rojhilatê Sûriyê çareseriya herî baş e, ji lewra wan jî ev pêşniyar pêşkêş kirin ku hem ji bo Deweletên Yebûyî yên Amerîkayê (DYA) û hem ji bo Bakur û Rojhilatê Sûriyê baş û bi sûd in.

        ‘Rêveberiya nû têkiliyan berfireh dike’

        Komîser Maenza bi bîr xist ku beriya niha dema hikûmeta DAY’yê serdana herêmê dikir Rêveberiya Xweser paşguh dikir û xebata wê tenê bi HSD’ê û rêxistinên din re bû û wiha pê de çû: “Yek ji pêşniyarên sereke yên ku Desteya Azadiya Olan a Navneteweyî ya Amerîkayê pêşkêş kirine, ew bû ku hikûmeta DAY’yê têkiliyên xwe yên bi Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojilatê Sûriyê re berfireh bike. Niha em dibînin ku rêveberiya nû têkiliyên xwe bi Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyê berfireh dike û rasterast pê re kar dike. Jixwe ev bû ya ku me hêvî dikir.”

        ‘Çîn, Rûsya, Tirkiye û Îran ji projeyê bi fikar in’

        Meanza têkildarî polîtîka û helwesta dewletên Çîn, Rûsya, Tirkiye û Îranê jî nêrînên xwe anîn ziman. Maenza diyar kir ku ev dewlet wek wan nafirikin, li nav sînorên xwe azadiyê naxwazin û wiha bi lêv kir: “Di rastiyê de ew azadiyê wekî gefekê ji bo xwe dibînin. Ew ji projeya li Rojhilata Navîn û projeya li herêmên Bakur û Rojhilatê Sûriyê bi fikar in ku li ser bingeha azadî, wekheviya di navbera her du zayendan de ye, azadiya olî heye.”

        ‘Sûcên dewleta tirk hatine belgekirin’

        Maenza destnîşan kir ku dewleta tirk Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê dagir kiriye û li dijî kêmneteweyên olî, etnîkî, kurd, şûnarên dîrokî û jinan sûcên hovane dike û wiha dawî li axaftin xwe anî: “Gelek aliyan ev kiryarên hovane belge kirin. Ev sûc li Efrîn, Serêkaniyê û Girê Spî hatin kirin. Li Washingotinê gelek guhartin çêbûn û dewelta tirk nikare beriya du salan piştgiriyê bigire. Ez bawer im ku rewş hêdî hêdî diguhere. Helbet wê ev guhertin bandorê li dan û standinên hikûmeta Amerîkayê û herêmê bike.”

        Desteya tenduristiyê: Karesata mirovî li pêşiya me ye

        Hevserokê Desteya Tenduristiyê ya Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê Dr. Ciwan Mistefa îro li Qamişloyê têkildarî rewşa dawî ya vîrûsa koronayê daxuyanî da çapemeniyê.

        Dr. Ciwan Mistefa destnîşan kir ku li herêmê pêla sêyemîn a vîrûsa koronayê belav bûye û êdî piştrast bûye ku li herêmê bi giştî heye. Mistefa destnîşan kir ku vîrûs bi lez belav dibe û rêjeya miriyan pir bilind e.

        Mistefa diyar kir ku desteya tenduristiyê bi hemû kadroyên xwe, bi alîkariya gel û saziyan û her wiha bi alîkariya rêxistinên navneteweyî dê li hemberî belavbûna vîrûsê bisekinin.

        ‘Rê li ber karesata mirovî vedike’

        Her wiha Mistefa anî ziman ku ji ber derfetên kêm nikarin bi tenê li hemberî vîrûsa koronayê bisekinin, herêm gihîştiye qonaxeke gelek xeternak û wiha domand: “Rewşa heyî rê li pêşiya kerasteke mirovî vedike. Hejmara pêketiyan her ku diçe pirtir dibe. Em nikarin vê belavbûnê bisekinînin.”

        ‘Rewş dijwar e’

        Dr. Ciwan Mistefa daxuyand ku hindik maye rewşa li herêmê ji bin kontrola desteya tenduristiyê derkeve û wiha domand: “Rewş gelekî dijwar e. Dibe ku keraseteke mirovî di çend rojên bê de pêk were. Deste têgihiştiye rewşa aborî ya dijwar ku herêm tê re derbas dibe û bandorê li rewşa jiyanî ya gel dike.”

        ‘Divê welatî alîkar bin’

        Ciwan Mistefa bang li welatiyan kir ku di vê rewşa krîtîk de bi aliyên têkildar re hevkar bin, ji ber ku îhtîmal heye kerastek bi ser serê herêmê de were, ji ber wê divê her kes bibe alîkar.

        Rexneya li Rêxistina Tendiristiya ya Cîhanê

        Mistefa rola Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê şermezar kir ku heta vê kêliyê ji bo pêşkêşkirina destekê ji herêmê re ne cidî ye û wiha got: “Tiştên ku li ser herêmê hatine nîqaşkirin, di pratîkê de pêk nehatin. Tu derman negihîştine herêmê û dê ev bibe sedemeke din ku li herêmê keraseteke muhtemel derkeve. “

        Desteya Tenduristiyê ya Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyê bang li rêxistinên navneteweyî û kadroyên tenduristiyê yên li derveyî Sûriyeyê kir ku bi lez mudaxele bikin da ku rê li pêşiya rûdana keraseteke mirovî bigirin.

        Banga alîkariyê

        Her wiha desteyê bang li welatiyan kir ku bi kadroyên tenduristiyê û Hêzên Ewlekariya Hundirîn re hevkar bin da ku qedexeya derketina derve cihê xwe bigire û tedbîrên xweparastinê pêk bînin.

        QAMIŞLO

        HDP’a Şirnexê: Daxwazên girtiyan qebûl bikin, ne mirin çareserî!

        HDP’a Şirnexê: Daxwazên girtiyan qebûl bikin, ne mirin çareserî!

        Çalakiyên grevên birçîbûnê yên li dijî tecrîda li ser Rêberê PKK’ê Abdullah Ocalan û binpêkirinên mafên girtiyan ên li girtîhan di roja 138’an de didomin.

        Rêveber û endamên Partiya Demokratîk a Gelan (HDP) a navçeya Hezexê têkildarî grevên birçîbûnê li ber avahiya partiyê daxuyanî da. Rêveberên HDP’a bajêr a Şirnexê û rêveberên navçeyan, aktîvîstên TJA’yê û gelek welatî tev li daxuyaniyê bûn. Di daxuyaniyê de pankarta “Bila daxwazên girtiyan bên qebûlkirin, ne mirin çareserî!” hat vekirin.

        ‘Tecrîd sûcê sîstematîk e’

        Hevserokê HDP’a Hezexê Yasîn Oztaş daxuyanî xwendin. Oztaş anî ziman ku hikûmeta AKP’ê li Tirkiyeyê tecrîd veguherandiye pergaleke nû û wiha got: “Yek ji van rêbazên zext û şîdetê sûcê tecrîdê ye. Tecrîd sûcek îşkenceyê ye, betalkirina qanûna gerdûnî, makeqanûnê ye. AKP’ê bi tecrîdê bi awayekî sîstematîk sûc dike. CPT’ê ev yek belge kir. Tevî van belgeyan hikûmeta AKP’ê di tecrîd de israr kiriye. Ev rêbaz dibe sedema talan, şer û mêtingeriyê.”

        ‘Berpirsiyar hikûmet û wezîrê dadê ne’

        Hevserok Oztaş diyar kir ku wan wek HDP bi dehan caran aniye ziman ku decrîdê bi dawî bikin lê hikûmetê tu gav neavêtiye û daxuyanî bi van gotinan bi dawî bû: “Heger tiştên nebaş biqewimin, berpirsiyar hikûmet û wezîrê dadê ye. Em li vir bang li hikûmetê dikin, girtiyên siyasî ji bo demokrasiyê û çareserkirina pirsgirêka kurdan tedikoşin û daxwaziyên wan jî ev in. Ji ber wê divê daxwazên wan tavilê bi cih bên. Xwedîderketina li girtiyên siyasî berpirsyariyeke exleqî û wijdanî ye.”

        ‘Bijî berxwedan zindanan’

        Piştî daxuyaniyê HDP’iyan xwest ku çalakiya rûniştinê bikin, lê palîsan ew asteng kirin. Li gel hemû astengiyan jî HDP’î rûniştin û çalakî bi berzkirina dirûşma “Bijî berxwedana zindanan” bi dawî bû.

        Li Yugoslavyayê jineke qehreman

        Ev jina ku di wêne de xuya dike jineke şoreşger a Bosnayî ye. Navê wê jinê Lepa Radic. Ev jin di sala 1943’an de wekî dîl dikeve destê artêşa Almanyayê.

        Di Şerê Cîhanê yê Duyemîn de Lepa Radic di 17 saliya xwe de ji ber gulebarana leşkerên almanî hate girtin.

        Beriya ku wê bidarve bikin generalê alman ê nazî jê re wiha dibêje: “Heke tu navê hevalên xwe bêjî, ez ê te azad bikim.”  Wê jî wiha bersivê dide generalê alman: “Dema ku ew hevalên min ji bo kuştinê te bibin ber sêdarê wê navê xwe ji te re bêjin.”

        Bi rastî  jî wiha bû û hevalên wê ew general girtin û bi heman dara ku Radic pê ve hatibû darvekirin, wî generale bidarve dikin.

        Lepa Sevetozarovna Radic di 19’ê kanûna 1925’an de li gundekî girêdayî Bosna Hersekê tê dinê. Lepa di temeneke biçûk de bi rêya apê xwe Vlade Radic fikrên sosyalîst nas dike û bi tevlibûna çalakiyên karkeran dest bi têkoşîna xwe ya aktîf dike.

        Di Şerê Cîhanê yê Duyemîn de bi dagirkirina Yugoslavyayê ya ji aliyê naziyan ve, tev li Partiya Komunîst dibe. Dema tev li partiyê dibe hêj 15 salî bû. Bi bav û birayê xwe tev li Serhildana Kozarayê dibe. Di Girtîgeha Ustashayê 20 rojan girtî dimîne û piştre bi rêhevalên xwe re ji girtîgehê fîrar dike.

        Di eniyan de bû şervana herî zîrek, lê belê tenê şervantî nedikir di heman demê de li eniyên şer hemşîretiyê jî dikir, partîzanên ku nivîsandin û xwendinê nedizanî wan fêrî xwendin û nivîsandinê dikir.

        Lepa li her derê gel li dijî êrîşan birêxistin dikir û çalakî û civînan lidardixist.

        Lepa sala 1943’an dema Serhildana Grmecê de dîl dikeve destê naziyan û tê darvekirin. Lepa dema tê darvekirin gotinên wê yê dawîn ev bûn: “Her bijî Partiya Komunîst! Bijîn Partîzanî. Ey gelê min ji bo azadiya xwe şer bike! Tu carî teslîmê naziyan nebin! Dibe ku min bikujin lê ez zanim dê rêhevalên min tola min hilînin!”

        Piştî şer Lepa li Yugoslavyayê wek qehremana gel hat îlankirin.