Sunday, December 5, 2021

Neyarê şarê xo reyde têkilî meronê

Hêlîn Uzel

Dewleta tirke ya îşgalkere awanbîyayîşê xo ra heta ewro Kurdîstan de verva şarê kurd hêrîşê qirkerdişî pêk arde û wazena şarê kurd bi temamî çinê bikera. Seba naye zî şerê taybet û qilêrinî rayir bena. Hetêk ra teberê sînoranê xo de bi çekê kîmyewîyan hêrîşê ewladanê şarê kurdî kena û sucê şerî kena, hetêk ra zî zereyê sînoran de bi binçimkerdiş, tepiştiş, îşkence û gefan wazena vengê şarê kurd bibina. Enstrumanê bînî êy nê şerrî taybetî zî tecawiz, fihuş û madeyê tiryakî yê. Bi taybet di nê serranê peyên de selahîyetdarê dewlete, polîs, esker, cerdewan, mamoste û îmamî bi awayêko sîstematîk Kurdîstan de tecawiz pêk anê. Tecawizkarî zî bi rayîrê mahkeme û selahîyetdaranê dewlete ra yenê pawitiş.

Dewleta tirke ewro bi tecawizkarîya xo reyna di rojdem de ya. Dîyaro ke bakûrê Kurdîstanî de nê qewimîyayîşê sey tecawiz û ajantîkerdene organîze û çîyê polîtîk ê, ke hetê MÎTî ra yenê plankerdene. Verkêşîya nê planan, (qaşo) Wezîrê Ewleyîya Zerre Suleyman Soylu (yo) keno. Nê planî zî di pratîkî de verva cinîye ciwan ê kurd, bi destê polîs, esker û çeteyanê tîryakî ra yenê pêk ardene. Tewr peyên bajarê Wanî de çawişêke pispor tecawizê di wendekaran kerd.
Çirê badê serra 2000’ine Kurdîstan de tecawiz, fihuş, heşîş, tîryak û hêrîşanê bînî wina verhîra û xorî yenê rayirberdene, gere merdim nayê baş bizano. Şerê taybet êy Kudîstanî, di qolan ra yeno rayirberdene. Înan ra yew tacîz, tecawiz û musnayîşê madeyê tîryakî û ferzkerdişê ajantîye. Ya diyîne zî binê nameyê heskerdişî de embazetîya bi esker û polîsanê tirke reyde yo. Ganî merdim xo ra perskbikero ke, çirê cinîyeka kurd bi esker ya zî bi polîsêk dewleta tirke reyde dekewena têkilîya heskerdişî û merdim senî neyarê xo hes keno? Keyeyê kurd nayê senî qebul kenê? Zê ke yeno zanayîş, tekoşînê cinîyanê kurd, civatî de şoreşê zîhnîyetî pêk arde. Cinîyanê tirkan zî naye ra cesaret û îlham girewt. Na rewşe hetê îqtîdarê faşîstî ra baş ame dîyiş û bi no sebeb hêrîşê cinîyan keno. Goreyê înan, eke cinî bêra bêîradekerdiş, do civat zafêrî lez bêro teslîmgirewtiş. Coka tecawiz zê perçeyêk polîtîkayanê qirkerdişî Kurdîstan de yenoa rayirberdiş. Bi tecawiz reyde vîr, hêz û çand zî yenê qetilkerdiş. Nê hêrîşî tenê verva bedenê cinîyan nîyo, di heman wextî de hêrîşê verva fikrê cinîyan yeno kerdene. Ameyîya cinîyê ciwan êy kurd ke hetê nê kesan ra yenê kayekerdiş, bena sîya û êdî hetê fikrî ra nê cinîyî yenê qetilkerdiş.

Rayverê Şarê Kurd Abdullah Ocalanî di analîzêk xo de vat bî:
”Kerdeneyê zê tecawiz, fihuş û madeyê tîryakî ke Kurdîstan de yenê avervistiş, di esasê xo de polîtîka û planê hukmat û rejîmê lejê taybetî ser ra, bi destê hêzê înan êy şerê taybetî yenê pêkardene. Eke ma na yewe wina zelal û eşkera fehm nêkerê, o wext do bêro mehneya ke ma dişmenê xo ra çîyek fehm nêkerdo. Çîyê ke ez îşaret kena, di eşkerayîyanê Walîyê Sêrtî de xo danê teber. Nê plan û polîtîkayan zaf net, zaf eşkera û zaf akerde ano ziwan. Vatişê ke fekê ey ra vecîyabî wina bî; ‘Di cayo ke kerrayan berzo, wa fihuş bikero’. Walî bi awayêko ke tede qet şik û gumanî çinî yo, vet orte ke rejîm û hukmatê şerê taybetî verpersîyar û rayirverê polîtîkayanê tecawiz û fihuşo ke Kurdîstan de yenê avervistişî yê.”
Zê encam vejîyeno orte ke, dewleta tirke bi nê hêrîşanê xo wazena averşîyayîş, vurnayîş û şoreşo ke bi verkeşîya tekoşînê Têgêrayîşê Azadîya Kurdîstanî mîyan de şarê kurdî de pêk arde, bikera hedef û înan çinî bikera. Bi no sebeb gere bêro zanayîş ke nê hêrîşî hetê rejîm û hukmatê tirkî ra di çarçoweya konseptê şerê taybetî de yenê kerdene. Gere ma zê cinîyê ciwan bizanê ke ma kamî, kotî ra ameyê, ma wayîrê çand û tarîxêko senîn ê û ma eşkenê xo û ameyîya xo dişmenî ra senî bipawê. Bê ke ma dewleta mêtînger ke wazena ma qir bikera ra tesîr bibê, gere ma fehm bikerê ke ma şikenê senî xo înan ra bipawê. Gere ma di na mijare de heşîyar bê, verva şerê taybetî xo rêxistin bikerê û teqez bi qatîl û tecawizkaran reyde têkilî nêronê. Gere ma nê tecawizkaran tehşîr bikerê û nê şerrî taybetî puç bivecnê.

Neyarê şarê xo reyde têkilî meronê

Hêlîn Uzel

Dewleta tirke ya îşgalkere awanbîyayîşê xo ra heta ewro Kurdîstan de verva şarê kurd hêrîşê qirkerdişî pêk arde û wazena şarê kurd bi temamî çinê bikera. Seba naye zî şerê taybet û qilêrinî rayir bena. Hetêk ra teberê sînoranê xo de bi çekê kîmyewîyan hêrîşê ewladanê şarê kurdî kena û sucê şerî kena, hetêk ra zî zereyê sînoran de bi binçimkerdiş, tepiştiş, îşkence û gefan wazena vengê şarê kurd bibina. Enstrumanê bînî êy nê şerrî taybetî zî tecawiz, fihuş û madeyê tiryakî yê. Bi taybet di nê serranê peyên de selahîyetdarê dewlete, polîs, esker, cerdewan, mamoste û îmamî bi awayêko sîstematîk Kurdîstan de tecawiz pêk anê. Tecawizkarî zî bi rayîrê mahkeme û selahîyetdaranê dewlete ra yenê pawitiş.

Dewleta tirke ewro bi tecawizkarîya xo reyna di rojdem de ya. Dîyaro ke bakûrê Kurdîstanî de nê qewimîyayîşê sey tecawiz û ajantîkerdene organîze û çîyê polîtîk ê, ke hetê MÎTî ra yenê plankerdene. Verkêşîya nê planan, (qaşo) Wezîrê Ewleyîya Zerre Suleyman Soylu (yo) keno. Nê planî zî di pratîkî de verva cinîye ciwan ê kurd, bi destê polîs, esker û çeteyanê tîryakî ra yenê pêk ardene. Tewr peyên bajarê Wanî de çawişêke pispor tecawizê di wendekaran kerd.
Çirê badê serra 2000’ine Kurdîstan de tecawiz, fihuş, heşîş, tîryak û hêrîşanê bînî wina verhîra û xorî yenê rayirberdene, gere merdim nayê baş bizano. Şerê taybet êy Kudîstanî, di qolan ra yeno rayirberdene. Înan ra yew tacîz, tecawiz û musnayîşê madeyê tîryakî û ferzkerdişê ajantîye. Ya diyîne zî binê nameyê heskerdişî de embazetîya bi esker û polîsanê tirke reyde yo. Ganî merdim xo ra perskbikero ke, çirê cinîyeka kurd bi esker ya zî bi polîsêk dewleta tirke reyde dekewena têkilîya heskerdişî û merdim senî neyarê xo hes keno? Keyeyê kurd nayê senî qebul kenê? Zê ke yeno zanayîş, tekoşînê cinîyanê kurd, civatî de şoreşê zîhnîyetî pêk arde. Cinîyanê tirkan zî naye ra cesaret û îlham girewt. Na rewşe hetê îqtîdarê faşîstî ra baş ame dîyiş û bi no sebeb hêrîşê cinîyan keno. Goreyê înan, eke cinî bêra bêîradekerdiş, do civat zafêrî lez bêro teslîmgirewtiş. Coka tecawiz zê perçeyêk polîtîkayanê qirkerdişî Kurdîstan de yenoa rayirberdiş. Bi tecawiz reyde vîr, hêz û çand zî yenê qetilkerdiş. Nê hêrîşî tenê verva bedenê cinîyan nîyo, di heman wextî de hêrîşê verva fikrê cinîyan yeno kerdene. Ameyîya cinîyê ciwan êy kurd ke hetê nê kesan ra yenê kayekerdiş, bena sîya û êdî hetê fikrî ra nê cinîyî yenê qetilkerdiş.

Rayverê Şarê Kurd Abdullah Ocalanî di analîzêk xo de vat bî:
”Kerdeneyê zê tecawiz, fihuş û madeyê tîryakî ke Kurdîstan de yenê avervistiş, di esasê xo de polîtîka û planê hukmat û rejîmê lejê taybetî ser ra, bi destê hêzê înan êy şerê taybetî yenê pêkardene. Eke ma na yewe wina zelal û eşkera fehm nêkerê, o wext do bêro mehneya ke ma dişmenê xo ra çîyek fehm nêkerdo. Çîyê ke ez îşaret kena, di eşkerayîyanê Walîyê Sêrtî de xo danê teber. Nê plan û polîtîkayan zaf net, zaf eşkera û zaf akerde ano ziwan. Vatişê ke fekê ey ra vecîyabî wina bî; ‘Di cayo ke kerrayan berzo, wa fihuş bikero’. Walî bi awayêko ke tede qet şik û gumanî çinî yo, vet orte ke rejîm û hukmatê şerê taybetî verpersîyar û rayirverê polîtîkayanê tecawiz û fihuşo ke Kurdîstan de yenê avervistişî yê.”
Zê encam vejîyeno orte ke, dewleta tirke bi nê hêrîşanê xo wazena averşîyayîş, vurnayîş û şoreşo ke bi verkeşîya tekoşînê Têgêrayîşê Azadîya Kurdîstanî mîyan de şarê kurdî de pêk arde, bikera hedef û înan çinî bikera. Bi no sebeb gere bêro zanayîş ke nê hêrîşî hetê rejîm û hukmatê tirkî ra di çarçoweya konseptê şerê taybetî de yenê kerdene. Gere ma zê cinîyê ciwan bizanê ke ma kamî, kotî ra ameyê, ma wayîrê çand û tarîxêko senîn ê û ma eşkenê xo û ameyîya xo dişmenî ra senî bipawê. Bê ke ma dewleta mêtînger ke wazena ma qir bikera ra tesîr bibê, gere ma fehm bikerê ke ma şikenê senî xo înan ra bipawê. Gere ma di na mijare de heşîyar bê, verva şerê taybetî xo rêxistin bikerê û teqez bi qatîl û tecawizkaran reyde têkilî nêronê. Gere ma nê tecawizkaran tehşîr bikerê û nê şerrî taybetî puç bivecnê.