Thursday, June 24, 2021

‘Peymana Stenbolê bi awayekî dijhiqûqî tê betalkirin’

Tirkiye di 20’ê adara 2021’ê de, di rojnameya fermî de ragihand ku ji Peymana Stenbolê  bi biryarnameya serokkomara Erdogan  ve vekişiyane. Piştî ragihandina biryarê jinan li Kurdistan û Tirkiyeyê bertek nîşanê vê biryarê dan. Gelek kes û sazî ji bo betalkirina peymanê serî li Şûreya Dewletê dan. Lê di rojên dawî de dîsa di rojnameya Fermî de hat îlankirin ku Tirkiye wê bi fermî di 1’ê tebaxê de ji peymanê vekişe. Piştî ragihandina vekişîna Tirkiyeyê ji Peymana Stenbolê li gelek bajaran jin û saziyên jinan derketin qadan û nerazîbûnên xwe anîn ziman. Têkildarî dijhiqûqiya peymanê de gelek hiqûqnas li hember biryarê derketin û gotin ku ev biryar hiqûqî nîne.

Rêvebera Komeleya Jinan a Rosayê parêzer Elîf Tîrenç Îpek Ûlaş li ser betalkirina biryara Peymana Stenbolê nêrîn û xebatên xwe ji rojnameya me re anî ziman.  

Elîf Tîrenç Îpek Ûlaş  derbarê  vekîşîna Tirkiyeyê de da zanîn ku di peymanên navneteweyî de usûla tevlibûn û vekişîna ji peymanê diyar e û wiha got: “Erdogan bi biryarnemeyeke nîvê şevê ragihand ku ji Peymana Stenbolê vekişiya ne. Tirkiye ji peymanê vekişiya lê hewceye ku biryara vekişînê pêşî li lijneya wezîran bipejirande şûnde biryarê bibira meclisê û wisa ji peymanê bikişiya. Peymana Stenbolê bi vê usûlê ket meriyetê. Li gor makeqanûnê peymaneke bi kîjan usûl hatibe erêkirin hewceye ku bi heman şiklî were betalkirin. Ji ber vê bihiqûqiyê biryara serokkomar Erdogan nayê qebûlkirin.”

Li gor hiqûqê tevnager in  

Di 30’ê nîsanê de di rojnameya fermî de hat îlankirin ku wê di 1’ê tebaxê de bi awayeke fermî Tirkiye ji peymanê vekişe Ûlaş li ser vê biryarê ev tişt got: “Li gor qanûnan dema ku biryara vekişînê were girtin wê di nav 3 mehan bi fermî hewceye ku ji peymanê were vekişîn. Biryara xwe dispêrin vê hiqûqê û dibên em li gor mewzûatê ji peymanên vekişiyane. Madem wisaye bila hiqûqê di serî de pêk bianîna.” 

Ji bo betalkirina peymanê îtiraz hatin kirin

Ji roja destpêkê heya niha jin li hember vê biryarê derketin qada, bertek nîşanê vê biryarê dan û bertekên wan hê jî didomin. Ûlaş da zanîn ku ji her alî bertekên li hember biryara vekişîna ji peymanê hatine nîşandin û wiha got: “Baro, sendikaya dadgeran, akademisyen û hiqûqnas destnîşan dikin ku ev biryar dij hiqûqi ye. Baro, Komisyona Hiqûqê ya Jinan a Yekîtiya Baroyan Tirkiyeyê (TÜBAKKOM), saziyên civakî ji bo biryara betalkirina Peymana Stenbolê serî li Şûrayê Dewletê dan. Xeynê wan serîlêdanên ferdî jî hene.Berdevka TJA’yê Ayşe Gokkan jî serîlêdana ferdî kir. Em jî amadekariyên xwe ji bo itiraza betalkirinê dikin.”      

Têkoşînek bi hev re didome

Ji Komeleya Jinan a Rosayê Elîf Tîrenç Îpek Ûlaş bi lêv kir ku bi biryara vekişînê di navbera jinan de piştgiriyek mezin dest pêkiriye û bertekên xwe bi hev re bidomînin. Ûlaş got ku li hember vekişîna ji peymanê em ê ji kolanan venekişin çi ji deste me were em ê bikin. Li welat û di nav dewletên navneteweyî de em karibin çi bikin em ê bikin. Ji bo pêkanîna peymana Stenbolê em ê bi jinên li Tirkiyeyê re li hember vê biryarê bi hev re têbikoşin.

‘Tirkiye qanûnên xwe binpê dike’

Parlementoya Ewropayê bi rojeva awarte civiya û raporek amade kir. Di raporê de hat diyarkirin ku ji bo feshkirina biryarê Komisyona Venedîkê xebatek lêkolînê li Tirkiyeyê bike. Xeynê wî biryar an jî danekirinek din nehatiye dayîn. Ûlaş derbarê biryarên Parlementoya Ewropayê de wiha got: “Tirkiye bi vê biryarê qanûnên xwe jî binpê dike. Hewceye ku ji alî siyasî û aboriyên ve biryarên danekirinê bihatana dayîn. Li Tirkiyeyê wek hemû mûalîfan jin jî tena serê xwe hatin hêştin.”

‘Bi betalkirina peymanê tundî zêdetir bû’

Komeleya Jinan a Rosayê piştî biryara betalkirina peymanê bi rojeva Peymana Stenbolê platform û hevdîtinan pêk anîn Ûlaş li ser xebatên wan got ku: “Bi teybetî piştî biryara vekişîna ji peymana Stenbolê ji bo rêxistinkirina jinan xebatên me hene. Em tim hevdîtinan dikin, ji bo rojên pêş jî wê bidomin û em ê dev ji peymanê bernedin. Çinkî me dît her çiqas bi rê û pêk peyman nehatibe bikaranîn jî bandor li ser mêran dikir. Di 2 rojên pêşî yên vekişîna ji peymanê de 8 jin hatin qetilkirin. Bi van qetilkirina mêran li her deverî dengê ku dewlet jî li we xwedî dernakeve berz kirin û tundiya xwe zêdetir kirin.”

‘Peymana Stenbolê bi awayekî dijhiqûqî tê betalkirin’

Tirkiye di 20’ê adara 2021’ê de, di rojnameya fermî de ragihand ku ji Peymana Stenbolê  bi biryarnameya serokkomara Erdogan  ve vekişiyane. Piştî ragihandina biryarê jinan li Kurdistan û Tirkiyeyê bertek nîşanê vê biryarê dan. Gelek kes û sazî ji bo betalkirina peymanê serî li Şûreya Dewletê dan. Lê di rojên dawî de dîsa di rojnameya Fermî de hat îlankirin ku Tirkiye wê bi fermî di 1’ê tebaxê de ji peymanê vekişe. Piştî ragihandina vekişîna Tirkiyeyê ji Peymana Stenbolê li gelek bajaran jin û saziyên jinan derketin qadan û nerazîbûnên xwe anîn ziman. Têkildarî dijhiqûqiya peymanê de gelek hiqûqnas li hember biryarê derketin û gotin ku ev biryar hiqûqî nîne.

Rêvebera Komeleya Jinan a Rosayê parêzer Elîf Tîrenç Îpek Ûlaş li ser betalkirina biryara Peymana Stenbolê nêrîn û xebatên xwe ji rojnameya me re anî ziman.  

Elîf Tîrenç Îpek Ûlaş  derbarê  vekîşîna Tirkiyeyê de da zanîn ku di peymanên navneteweyî de usûla tevlibûn û vekişîna ji peymanê diyar e û wiha got: “Erdogan bi biryarnemeyeke nîvê şevê ragihand ku ji Peymana Stenbolê vekişiya ne. Tirkiye ji peymanê vekişiya lê hewceye ku biryara vekişînê pêşî li lijneya wezîran bipejirande şûnde biryarê bibira meclisê û wisa ji peymanê bikişiya. Peymana Stenbolê bi vê usûlê ket meriyetê. Li gor makeqanûnê peymaneke bi kîjan usûl hatibe erêkirin hewceye ku bi heman şiklî were betalkirin. Ji ber vê bihiqûqiyê biryara serokkomar Erdogan nayê qebûlkirin.”

Li gor hiqûqê tevnager in  

Di 30’ê nîsanê de di rojnameya fermî de hat îlankirin ku wê di 1’ê tebaxê de bi awayeke fermî Tirkiye ji peymanê vekişe Ûlaş li ser vê biryarê ev tişt got: “Li gor qanûnan dema ku biryara vekişînê were girtin wê di nav 3 mehan bi fermî hewceye ku ji peymanê were vekişîn. Biryara xwe dispêrin vê hiqûqê û dibên em li gor mewzûatê ji peymanên vekişiyane. Madem wisaye bila hiqûqê di serî de pêk bianîna.” 

Ji bo betalkirina peymanê îtiraz hatin kirin

Ji roja destpêkê heya niha jin li hember vê biryarê derketin qada, bertek nîşanê vê biryarê dan û bertekên wan hê jî didomin. Ûlaş da zanîn ku ji her alî bertekên li hember biryara vekişîna ji peymanê hatine nîşandin û wiha got: “Baro, sendikaya dadgeran, akademisyen û hiqûqnas destnîşan dikin ku ev biryar dij hiqûqi ye. Baro, Komisyona Hiqûqê ya Jinan a Yekîtiya Baroyan Tirkiyeyê (TÜBAKKOM), saziyên civakî ji bo biryara betalkirina Peymana Stenbolê serî li Şûrayê Dewletê dan. Xeynê wan serîlêdanên ferdî jî hene.Berdevka TJA’yê Ayşe Gokkan jî serîlêdana ferdî kir. Em jî amadekariyên xwe ji bo itiraza betalkirinê dikin.”      

Têkoşînek bi hev re didome

Ji Komeleya Jinan a Rosayê Elîf Tîrenç Îpek Ûlaş bi lêv kir ku bi biryara vekişînê di navbera jinan de piştgiriyek mezin dest pêkiriye û bertekên xwe bi hev re bidomînin. Ûlaş got ku li hember vekişîna ji peymanê em ê ji kolanan venekişin çi ji deste me were em ê bikin. Li welat û di nav dewletên navneteweyî de em karibin çi bikin em ê bikin. Ji bo pêkanîna peymana Stenbolê em ê bi jinên li Tirkiyeyê re li hember vê biryarê bi hev re têbikoşin.

‘Tirkiye qanûnên xwe binpê dike’

Parlementoya Ewropayê bi rojeva awarte civiya û raporek amade kir. Di raporê de hat diyarkirin ku ji bo feshkirina biryarê Komisyona Venedîkê xebatek lêkolînê li Tirkiyeyê bike. Xeynê wî biryar an jî danekirinek din nehatiye dayîn. Ûlaş derbarê biryarên Parlementoya Ewropayê de wiha got: “Tirkiye bi vê biryarê qanûnên xwe jî binpê dike. Hewceye ku ji alî siyasî û aboriyên ve biryarên danekirinê bihatana dayîn. Li Tirkiyeyê wek hemû mûalîfan jin jî tena serê xwe hatin hêştin.”

‘Bi betalkirina peymanê tundî zêdetir bû’

Komeleya Jinan a Rosayê piştî biryara betalkirina peymanê bi rojeva Peymana Stenbolê platform û hevdîtinan pêk anîn Ûlaş li ser xebatên wan got ku: “Bi teybetî piştî biryara vekişîna ji peymana Stenbolê ji bo rêxistinkirina jinan xebatên me hene. Em tim hevdîtinan dikin, ji bo rojên pêş jî wê bidomin û em ê dev ji peymanê bernedin. Çinkî me dît her çiqas bi rê û pêk peyman nehatibe bikaranîn jî bandor li ser mêran dikir. Di 2 rojên pêşî yên vekişîna ji peymanê de 8 jin hatin qetilkirin. Bi van qetilkirina mêran li her deverî dengê ku dewlet jî li we xwedî dernakeve berz kirin û tundiya xwe zêdetir kirin.”