Rojnameya Heftane

Xelaskirina pêşerojê û pûtepêdana paşerojê

Etîmolojîya peyva "dengbêj"ê ji hêla felsefeya zimannasîyê ve gelekî cîyawaz e: Deng + bêj, ne gotin+bêj. Di nivîsa xwe ya "Albûma Botan û Vejandina Dengan" de min hinekî li têkilîya deng û…

Gelo Kazimî jî bi derdê Qasim diçe?

Di dîroka nêz a Iraqê de navê General Ebdulkerîm Qasim xwedî cihekî girîng e. Piraniya pêkhateyên Iraqê jî bi erênî behsa Qasim dikin. Baş e di rastiyê de Ebdulkerîm Qasim kî ye?…

Şanika Şayh Mara I

Mehmet Seyîtalîoglu

Beno nebeno vaxta ra vaxtê peyxambera ben o. Vanê  Lokmane Hekîm bîyo. Lokman  Hêkîm hêkîme girs bîyo. Wayştenê ke dermanê weşîye doz ke ro. Emre şarî wa derg bo. Lokmanî Hekîm roje gina rayî ra, raya koyu. Şî ke dermanê weşîye doz kêro. Ne dermanî sero ju kitabêde xo kî bîy. Senê vaşa ra senê neweşîye re derman vejîno tede nîvisya yo.

Oncîya roja ra roje purtik kerd bine çenge xo gina raya koyu. Raya koyu ro ke şî o vaşo ke merdene re derman o, cirakero aredo bîyaro. Şî fekê çeme de girs de vejî ya. Le demê demê usarî bî. Awike zafe bîye. Uca tenê ronîşt. Remil de nîyada. Tam o waxt Hêqî re ayan bîyo ke şenik mendo Lokmanî Hekîm dermane weşîye biwîno. Hêq venga cebraîlî da vano mevinde şo‘ci ra vaje merdene re çare dîyayene kara to nîya. Purtîk dest ra bice e pelêke dermane wêşîye niwîsyaye cirake berze awikê ke na dawa ra bi têxelîyo.

Cebraîl kewt donî kalî, Ci ra vat;

-Ma bi xêr dî.

Lokmanî vat;

-Xêr mîyan de be.

-Ey Lokmanî Hekîm ti kamta şona?

-Mi merdenê re çare dîyo. Şono koyu vaşo ke merdene re dermano keno cira ano derman virazen o.

Cebraîlî cira vat ke;

-Ma ti nêzana ke na dinya fanî ya.

Lokmanî vat;

-Çi ra nê zan o. Labelê wazen ke, ebe ne dermanî emrê miletî derg kerî.

-Ma ti nezana emre miletî heta qîametê derg kere, no milet çi wen o? Lokmanî Hekîmî vat ke;

-Her kul risqe xo weno.

Cebraîl tenê vindet, Oncî vat.

– Dema henîyo. Hena ke rewo, be ti na davara bitexêlîye. No Karo ke ti vazena qet karede rind nîyo.

Na qêsa cebraîli qet goş nê kut pira.

Lokmanî Hekimî vat;

-Ne! No dermanoke mi dozkerdo şerî ci bicerî, bîyarî.

Cebraîlî nîya da kê Lokmanî Hekîm vatena xo ra ranevereno. Qêse ye de bîne cira pers kerde.

-Îlmo hêkmeta ke ti zana, Be nîna îlm û hêqîqêt zana ya kî nezana? Lokmanî vat,

– Heya îmane bîna kî ez zanena. Remîl eyştenê kî zanên o. Remîl o ke hetanî ewro mi eyşto, qet xêlet nevejîyo.

-Madem ke henî yo, remilê berze; Cebraîl na linge de kutî ro?

Lokman şî fekê awike, dest da awik ro, awike fîtere hewa. Remil de serkerd. Di reyî, hîre reyî awik fîtere hewa. Remil de dî ke; o yo kê lewede cebraîl o. Cera ra cebraîlî ra vat; remilde aseno ke Cebraîl tîye. Se henî vat Cebraîlî pere xo day piro, perane Cebraîlî ver kitabe Lokmanî Hekîmî axmê bî, pelge ke merdenê re çare nuşno pişkay peray ginay awikê ro awike girotî berdî. Cebraîl kî a waxt wertê ra bî vîdî şî.

Ey pelge ke ginay awike ro, awikê berdî hêgaye cew de vetî. Rîvayêta gore şîfaya cewî ne kitabe Lokmanî Hekîmî ra ena. Hona hona kî kam nona cewî weno, kam ke awika cewî şimeno cira şîfa wîneno. Beno weş. Na bîyayene ra tepîya Lokmanî Hekîm zana ke Hêq ne xêbere ra qêt razî nîyo. Kitabê xuyo nemcet kerd binê çenge xo ceraya amey çe.

Wertê ra xelî waxt ke derbaz bî. Rojê Lokmanî Hêkîm neweş kewt gina cila ro. Roj bi rojî weşîya ci tepîya şîye, raver nîyame. Qet rind nebî. Kut nezlê ruh ver. Cenîya xo o taw di ganî bîye. Weng kerd cinîya xo ro. Hal û hêwale nêweşîya xo cire kerd eşkere. Cinîke xemgîn bîye. Pey berzîne Lokmanî Hekîmî de nîşte ro berme. Lokmanî kitabê xo binê balîşna xo ra vet. Cînîya xo ra vat;

-Goş bine mi ser. To re vatenê de xo vajî. Nî kitabê mi bice cayede rind wêdare. Beno ke lajêke to re bibon e. Wa naye ra tepîya raya îlmî ra şero. Namey lajêkî Cemşît piranê. Rindek pîl ke, biruşnê mektebe. Şero biwano. Axirî rojê beno no kitab ey re lazim beno. Hetanîke ey be xo ne kitabî newazo ci memusnê. Ti qêt qalê kitabi cire meke. Endî hêqa xo mi ro helal ke. Lokmanî na vatene ra dime xatire xo wayşt dinya xo wurnê. Şî reyşt hêqîya xo ser.

Merdena Loqmanî Hêkîmî ra tepya waxte xo ame cînîya Loqmanî kute ra cira lajekê bî. Weseta pî arde ca. Namey lajekî Cemşît na pira. Cemşît bî pîl, bî hawt serî. Maye Cemşît ruşna mektebe. Panc-şeş serrî şî mektebe ama mektebe ra taba nemusa. Peynîy de malimun xêbere maye re ruşne. Maye Cemşît mektebe ra girewt berd key. Teselîya xo Cemşît ra keyte.

Maya Cemşîtî şîye cire here herîne. Şoro birr ra kolîyo bîyaro, sukê de biroşo. Tedarekê çeyî bîyar o. Cemşît domananê dewe de şîyene birr, hera xo kolîya ra bar kerdene, berdene sûke de rotene. Roja ra rojê oncîya hewalanê xo de şî birr kolîyo bîyaro. Tecel o sîyayo. A rojê kî şilîye û vaişin bî. Şilîye henî varê, henî varê, bulusko henî eyşt ke henî şîrqay kê. Cemşît û hewalanê xo, xo zorî eyşt eskefê kemrî. Tene ke vinetî waşt ke uca tenê adir wekêre. Hêjikî kerdî kom. Adir kerd we. A ninge çimê Cemşît  gina ju qîle ra. Cemşît şî bî qîle ra fîstre heva. Fîte heva ke bîyaro berzo adir biweşno. Bine qîle de ju salikê berqîye. Domanî vaştîra dorme salike kinite, dey ya. Salike zaf rindeke bîye. Salike darde we ke bine salikê de kupêde girs vêjîya. Kupa heta fek hegmen ra hengite bîy. Domano guman nekerd hegmeno ya kî ne. Mawêne xo de dizdînîya qêse kerd, Cemşît qan bikême wa tam kero. Hegmeno ya kî nîyo. Ne bo kî axî bo. Ceraybe Cemşît;

-Ti tamê hegmenî zana senen o. Ma tawa hegmen ne werdo. Hela be tam kê hegmeno ya kî çîyede bîno. Cemşîtî beçika xo fîşt pa kerd feke xo tam kerd. Wat;-La la o no hemgen o.

Domana wat;

-La la o bere ma şîme çeya ra qab qacaxa bîyarîme. Qaba pir kîme, beme sukede biroşîme.

Domanî vayştene şî qabe girsî çe ra ardî. Kerdî pir berdî suke de hegmen rot. Roje henî, di rojî henî, hîre rojî henî. Axirî hegmen wertê kupo de pira pira bî şenik. Domana Cemşîtî ra wat;

-Be ma resen mîyanê to ra giredîme to rawedîme orte kupe. Ti cer pirke, ma kî cor boncîme. Key ke kupede hegmen qêdîya, oncîya resen mîyanê to ra danîme gire to oncenîme cor. Waxto ke hegmen kup de qedîya domana mawêne xo de sozê xo kerd ju wat;

-La o ma ne ke nika boncîme cor. No vano ‘lete de hegmênî e mino’. Bere ma resen rawerdîme cer nî zerre kupe de cawerdîme. Ser kupe kapankîme. Hegmen kî barkîme beme sukede biroşîme. Domano resen verda ro cer. Salike nay kupik ser, kupike kapan derde. Cemşît werte kupikede verda. Hera Cemşît kî kolî bar kerde girote berde dewe. Şî lewe maya Cemşîtî xo day hard ro bermay. Wat;

– Cemşît ma ra kut durî şî cinawro pe gurot berd. Hondekê zirçayişê xo goşanê ma ro ame!.. Maya xuya feqîre nîşte ro xore berme. Henî berme, henî berme ke hurmîna çimanê xo ra bîye kore. Cemşît qayt kerd qesa xo lewê hawalon da pere nekena. Sere xo girewt mawene qoranê xo berba.

(Bimanê weşîye. Heftêna dewam ken îme.)