Rojnameya Heftane

Serrîyêk ra seserre vetiş

Av. Cemîle Turhalli

Ma ameyê peynîya 2020î. Labelê çi heyfo ke Tirkîya de ne peynîya zilm ne zî yê zilmkaran yeno. Tirkîya de zilmo pîl reyna na serre de  sereyê şarê kurdî rê ame. Awankerdişê komarî ra nata, kiştişê hezar kurdan bi Şeyh Saidî dest pê kerd û Dêrsim, Zîlan, Agirî, Cizîr û Nisêbînî dewam kerdo û nika zî dewam keno. Se kenî nêkenî nêeşkenî nê komelî biqedênî, vindî bikerê û teslîm bigîrî. Nêeşkenê sereyê kurdan bitewênî û înan kor bikerî. Çimkî kurd bi çimê xo ameyî dinya. Eke merdim pê çimanê xo her çî dîyo, nêeşkeno çimanê xo ra bivêro. Çimî tena vînayîş nêdanî merdiman. Çimê merdimî qalkerdiş, wendiş, heskerdiş, zanayîş û vîrêk danî merdimî. Merdim pê vîrê xo cuya xo dewam keno û hewnanê xo vîneno. Qiymetê vînayîşî semedê merdimî zêde yo.  Çimkî merdim pê vînayîşê xo ewnîyeno cuya xo ra.

Coka ra çiqas kurdan ser zilm zêde beno, heqê înan yê pawitişî zî hende zêde beno.

Na seserre de îdeolojîya dewlete, estbîyayîşê xo û ganîyîya xo, vindîkerdiş û qirkerdişê kurdan de dîyo. Hukm tena nêameyo serê kurdan. Kurdî bi serran tofanan ra para xo girewtî. Dewlete çiqas zilmê xo dewam kerde, kurdî zî hende serewedaritişê xo dewam kerdî.

- Advertisement -

Tarîxê dinya de wextê komunale de  merdimîye senî cuyêka kollektîfe ciwîyayêne, hukmîye na cuya kollektîfe xerepna. Dewlete zî  hukmîye ser o virazîyaya. Labelê raştîyêk esta ke o zî zaf muhîm o. Dewlete nêeşkena wina rehet bigîra destê xo. Îdeolojîya dewlete serê manîpulasyon û terskerdiş ser bî. Vatêne semedê rehetîya xo azadîya xo ra fek vera bidêne. Eslê xo de vaştêne wina vaja; semedê cuya xo, cuya xo ra fek vera bidêne.  Semedê şima dewlete esta, dewlete ha paştîya şima de ya. Eger şima dewlete ra paştî wazenî, ganî şima werdê xo ra, mulkê xo ra, azadîya xo ra û cuya xo re fek vera bidî. Bi no hawa cuya merdiman girewto xo dest. Ge-ge înan semedê talan û dagirkerîye bena herb, ge-ge zî bi zerrîwaştox  merdiman semedê karanê xo kena koleyê sîstemî. Ganî merdim xo vîra nêkero ke dewlete tena pê zilm nê çîyan nêgirewte xo dest. Zaf reyan pê ters, xapênayîş û manîpulasyonî ser kewte. Ge-ge serewedaritiş zî virazîyayêne. Pê şîddet şîyêne înan ser o. Îqtîdar semedê rehetîya xo rehetîya sewbînan qebul nêkeno.

Zafê îqtîdaran de ters esto. Ters qebulkerdişêko zimnî ano û qebulkerdiş zî beno sebebê lez roniştişê hukmî. Çîyêko xirab zî esto. Hukm qet mird nêbeno. Vêşanîye na dinya rê felaketanê pîlan ano. Vêşanîya înan şer ano, vêşanîya talan û dagirkerîye û mergî ano. Vêşanîya înan talankerdişê xoza ano, vêşanîya înan zafêrî feqîrîye ano û vêşanîya înan sey nêweşîya globale Covîd 19î ano.

Serra 2020î de grûbêka biîmtîyaze vêşêr xeylê kesî mecbur koçber bîyî. Xeylê merdimî herra xo ser de merdî, xeylê kesî rayîrê dewletan ser de telef bîyî, xeylê kesî sefaletî vera merdî û xeylê kesî zî tena semedo ke nêmirî debara xo kenî. Dewletê verênan ra heta dewletanê neweyan,  merdimîye qet rehetîye nêdî.

2020î de nêweşîya Covîd 19 eşkera bî ke xelesîyayîşê merdimîye dewletan ra nêbena. Dewlete merdimanê xo semedê ekonomîya xo lez çimî ra vejena. Nêeşkena yew maske peyda bikera. Çimkî cuya merdiman nêyeno vîrê dewlete. Çimkî her çî ra ver menfaatê wayirê karî  û menfatê grûba wayîrê îmtîyazî muhîm a.

2020î de operasyonê dewlete sey guleyan varayî serêyê  şarê kurdan ser o. Dinya xo nêweşîya pandemî ra pawit labelê Tirkîya no bela nêgirewt serê xo. Nêweşî kerd yew firsend. Nêverda merdim bêrî têhet. Nêverda sazî karê xo bikerê. Nêverda Baro veçînayîşê xo bikera, labelê semedê xo zî veyveyan  viraşte û xebatanê xo qet nêda vindertiş. Cuya xo de çîyêk ra nêbî û  texsîr nêkerdî, la ê merdimanê bînan ra, muhalefet rê  nêverda linge bierzo.

2020î de hona roje bi roje cinî ameyî qetilkerdiş. Gedêyî ameyê îstîsmarkerdiş. Tecawuzkarî zî pê cezakerdiş ameyî xelatkerdiş.

2020î de zafê sîyasetmadarê muhalîfî yê kurdan girewtî  û eştî hepis. Ê zî neheq nîyî. Kurd zî cayê xo de nêvindenî. Sereyê înan hertim berz o. Goşê înan hertim akerde yî. Çimê înan sey morcele ho ver goşanê înan de yo. Morcele qijkek o labelê hukmê ci pîl o. Eger bikewa goşanê ga, ga nêseteryeno xo bierzo war. Ga xo çendêk bierzo  war govdêyê xo ser keweno. Govdeyê ey vera vera ey rê  beno giran. Nêzano se bikero, nêzano senî xo bixelesno, qorayîşê xo ver, xo keno ker. Batbatpê  fehm keno, senî xo na rewşe ra bixelesno. Xo tirrî ra erzeno war. Peynî de xo, xo ra xelesneno. Labelê o wext beno tirm.

Kurd sey verên nîyî qederê xo teslîm yewbînan bikerî. Mezgê kurdan de serewedaritişê komelkî esto. Heyalê kurdan wayîya û birayîya dinya yo. Heyalê kurdan heqê xoza yo. Xoza maya dinya ya. Bê xoza wayîye û birayîye nêbeno. Heyalê kurdan seyyewbînanîya cinî û camêrdan o.

Têkoşînê heqî yê kurdan sey awa ke erdî ra vejîyeno. Senî ke awe yena de herre ra safî bena û bena vila, senî ke rayîrê xo vînena û xo resnena çem û dima ra xo resnena deryayan, kurdî zî rayîrê xo dîyî û rayîrê herikîyayîşê azadî de game bi game aver şonî.

Serra 2021î ya morcele û pelpelikan pîroz bo…