Rojnameya Heftane

Tirkîye û qirkerdişê cinîyan

Semra Turan

Tirkîye de hetê dewlet û camerdan de şerêko bêhempa serê cinîyan de dest pekerdo û roj bi roje hîna zêdetir berdevam keno.  Polîtîkayêko taybet her cayê Tirkîye de serê cinîyan de yeno ramitene. Cinî her roja bîne bi destê camerdan şîddet û zilm vînenê, yene tacizkerdiş, tecawizkerdiş û kiştiş. Ganî derheqê çîyo ke serê ma cinîyan de qewimîyenê, tespiteko net bero kerdiş. No welat de çîyo ke serê cinîyan de qewimîyenê name ci qetlîyam nîyo, qirkerdişê cinîyan o. Dewlete polîtîkayanê xo de wazena no welat de cinîyan qir bikera.

Eno hewte (Goreyê dayeyanê Platformê Ma Do Cînayetê Cinîyan Bivindarnî) tena aşma tebaxe de 27 cinîyî hetê camêrdan ra ameyî qetilkerdene. Her aşma ke şono qetilkerdişê cinîyan zêdetir beno.

No hewte çîyo ke zerê ma de zaf jan kerd ra yewe zî mergê Avûkat Ebru Tîmtîka ke semedê hukmkerdişê edîlî roja 238. ê rojeyê mergî de dinyaya xo bedilnaye bî. Ebru semedê edaletê Tirkîye û hukmkerdişê edîlî kewtebî rojeyê mergî. Labelê vengê Ebruye hetê selahîyetdaranê dewleta tirkî ra nêameye goşdarîkerdene û Ebru roja 238. ê rojeyê mergî de dinyaya xo bedilnaye. Dinya û Tirkîya de nimuneyêk sey Ebruye çin o. Wexto ke cayêk de edaletsizîyêk bibo sere de cinî xo erzena vernî û serewedartişan de serkêşî kena. Ebru zî nê cinîyan ra yewe ya û semedê ma pêroyê cinîyan nimuneyêk muhîm a. Çi heyfo ke vengê Ebru nêameye eşnawitene û semedê mergê aye ferman ame dayene. Dewlete cinîya ke edalet wazena bi destanê xo qetil kena.

Mi sere de zî nuşte. Tirkîya wazena vernîyê cinîya ke têkoşîn bikera bigîra û bi polîtîkayanê xo cinîyan bikişa. Nê cinîyanê xoverdayoxan ra yewe zî Dayîka Aştîye Makbule Ozbeke ya. Dayîka Makbule Ozbeka 70 serre semedê aştîya Tirkîya bi serran o têkoşîn dana. Labelê çîyo ke vera têkoşînê Ozbeke de ci rê ame kerdiş, tepiştiş û zindna bî. Dayîka Makbule bi serran çendneqle ameye destbendkerdiş û tepiştiş. Tewr peynî Zîndanê Amedî de krîzê zerrî derbaz kerde. La reyna zî dewlete dayîka Makbule serbest vera nêdana û wazena dayîka Makbulezîndan de bimira. Sucê dayîka Makbule tena oyo ke semedê no welatî aştî waşta. Labelê dewlete wazena cinîyê ke doza aştî û edalet kenî û hemverê camêrdan vejîyenê yew bi yewe qetil bikera.

Welatê Tirkîya semedê ma cinîyan welatêko asayî nîya. Dewlete bi nê polîtkayanê xo wazena cinîyan rê vaja vengê xo mekerêne û ganî şima bindestê camêrdan bibe. Labelê cinî çiqas bêrî qetilkerdiş û bierzîyî zîndanan zî fek têkoşînê xo ra vera nêdanî û semedo ke cinîyan rê mîrasêk vera bidî têkoşîn danî. Ma semedê na nimune nêşorî zaf dûrî. Qet bêşik no hewte dayîka Makbule û Ebru Tîmtîke semedê pêroyê cinîyanê dinya bîyî nimuneyê.

Ma cinî nêwazenê dayîka Makbule sey Ebru Tîmtîke vindî bikerê. Dayîka Makbule semedê ma pêro kesan bi serrana ke têkoşînê aştîye dana. Ganî ewro pêroyê cinîyan, şar û heme kesê ke aştî, azadî û demokrasîya Tirkîya wazenê, vengê dayîka Makbule bieşnawî û ci zindan ra bivejnî.