Rojnameya Heftane

Stranbêjekî ku kêm tê nasîn; Reşîdê Baso

Di sala 1926’an de li gundê Keleşbega li herêma tahlînê, li alî Ermenistanê, di malbateke êzidî de ji dayik bûye. Reşîd di sala 2006'an de di hevpeyvînekê de ji Derwêşê Serhedî re gotibû kû ‘pêşiyên me ji Dûtaxa Agiriyê hatine Qersê, ji wê…

Nivîseke balkêş

Nivîseke Eznîva Reşîd ku di roja 8/3 1962an de di rojnameya Rêya Teze de hatiye weşandin ji çend aliyan ve balkêş e. Eznîva Reşîd (1922-2000) bi salan wek bêjer (spîker) di Radîyoya Rewanê…

Ziwanê bindestan her proses de yeno qedexekerdene

Nevîn Alkan

21ê Sibate sey Roja Ziwanê Dayîke ya Mîyanneteweyî her serre yena pirozkerdene. UNESCO 1999î de na roje qebul kerd û her serre pêroyê dinya de bi aktîvîte û çalakîyanê cîya-cîyayan û renginan yena pîrozkerdene. Na roje de bale ancîyena serê muhîmîya ziwanê dayîke ser. Kurdî zî serra 2001î ra nata na roje pîroz kenî û bale ancenî heqê perwerdeyî yê ziwanê dayîke ser.

21ê Sibata 1952î de çalakîyanê seba fermîbîyayîşê ziwanê dayîke de polîsêk Pakistanij 11 wendekaranê çalakgeran kişeno. Coka ra Bengladeşijî 21 sibate sey roja ziwanî vîr anî. Her çiqas ke Bengladeşî bi ziwanê Bengalî qisey bikerî zî reyna ziwanê fermî Urdu bî. Bengladeşî na rewşe ra acizbî û nêrazîbîyayîşê xo bi çalakîyan ardî ziwan.

Rewşa Bengladeşî û ya kurdan manena yewbînan. Her çiqas ke pêroyê Kurdistanî kurdan ra pê bêro zî, ziwanê înan yê fermî tirkî, erebî yan zî farisî yo. Hukmatê Pakistanî vera têkoşîn û xoverdayîşanê şarî de mecbur mend ke serra 1956î de ziwanê înan bikero fermî. Tena nika ziwanê kurdanê ke Kurdistan de cuyenî nîno astengkerdene, bi seserran o ziwan yeno asîmîlekerdene û seba ke no ziwan nêro zanayene her tewir çî yeno kerdene.

Her dewlet û sîstem zano ke bingeyê komelî ziwan o. Şarêk bi ziwanê xo û dima ra bi kulturê xo esto û bi înan komel yeno zanayene. Kurdê ke ziwanê xo zanî ya zî qisey kenî, tena bi hewldayîşanê xo no ziwanî musenî, labelê o zî sînordar o. Çimkî cayê ke kurd tede cuyenî de sînorê ke ziwanê xo qisey bikerî ya zî nêkerî ameyî ronayene.

Her çiqas ke destpêkê tarîxî ra nata verê tirkan no welatî de kurdî bibî zî nika kultur, ziwan, muzîk, huner û swb. her çîyê înan rê sînor ameyî ronayene ke no şar ti hetêk de xo aver nêbero, heqêk taleb nêkero û ê timî binê kontrolê înan de bî û vernîya serewedarnayîşan bigêrî.

Tena no proses de nê qirkerdiş û qetilkerdişê seserranê verênan de zî seba çinbîyayîş û vindîbîyayîşê no ziwanî û şarî her tewir polîtîkayê lêşinî ameyî kerdene û hema zî yenî kerdene. Xoverdayîş û têkoşînê kurdan ê seba ziwan, kamî, azadî, yewî û kulturî heta kotî do dewam bikero ma nêzanî, labelê seba cuyayîşê no ziwanê dayîke ke ver bi çinbîyayîşî de yo bicuyo û neslê neweyî qisey bikerî, ganî ziwan  her ca de bêro qiseykerdene. Ganî herkes ferqê tarîxê raştî û ameyoxê şarî de bibo. Ameyox eşkeno bêro bedilnayene, labelê vîyarte nîno bedilnayene. Şar eşkeno sibarojê xo virazo û sibarojêk rind domanan rê vera bido. Coka ra qiseykerdiş û perwerde muhîm î.

Keso/a ke ziwanê xo qisey nêkero/, ferqê bîyayîş û çinbîyayîşê şar û ziwanê xo de zî nîyo/a.